Người ta chê PR nhà sến, mà cái sến đó bán được hàng
Tui hay nghe người trong nghề chê mấy cái quảng cáo nhà sến rện. Nào là tổ ấm hạnh phúc, nào là nơi trở về bình yên, nào là chốn an cư cho cả gia đình. Chê thì tui cũng thấy đúng, nghe hơi sến thiệt. Nhưng có một chuyện ngộ: chính mấy cái sến đó lại bán được hàng, còn mấy cái bảng thông số khô khan thì ít ai đọc.
Ngồi ngẫm thì ra cái lẽ. Người mua nhà để ở, họ không mua mấy con số. Họ mua một cái đời sống họ tưởng tượng ra trong căn nhà đó. Mua cái cảnh chiều đi làm về, mở cửa, thấy nhẹ cả người. Mua cái chỗ cho sắp nhỏ chạy chơi. Mua cái phòng cho ba mẹ già lên ở mấy bữa. Mua cái bếp mà vợ mình đứng nấu. Mấy cái đó là cảm xúc, không phải mét vuông. Mà cảm xúc thì nó thật, thật hơn mình tưởng.
Cho nên cái quảng cáo sến, nó không sến vô cớ. Nó đang gọi đúng cái mà người mua thiệt sự đi tìm. Người ta đâu có nằm mơ về cái hệ số sử dụng đất, về mật độ xây dựng, về cái khoảng lùi mấy mét. Người ta mơ về một buổi sáng chủ nhật cả nhà ăn sáng với nhau. Cái quảng cáo nào chạm được cái mơ đó thì nó bán được, dù nghe có sến cỡ nào.
Nhưng — và đây mới là chỗ tui muốn nói — cái sến đó có hai mặt. Mặt tốt là nó gọi đúng cảm xúc thiệt của người mua, giúp người ta hình dung được cái đời sống trong căn nhà. Mặt xấu là nó dễ bị đem ra lấp liếm cái dở của sản phẩm. Nhà thoát nước kém, hướng nắng gắt, xây dối, thì người ta càng đổ cảm xúc vô cho nhiều, càng vẽ ra tổ ấm thiên đường cho đẹp, để mình quên coi mấy cái thiệt. Cảm xúc lúc đó thành cái màn khói.
Tui không có chê cảm xúc. Cảm xúc trong chuyện mua nhà là thiệt, gỡ không ra, mà cũng không nên gỡ — nhà là chỗ sống, đâu phải cái máy in tiền, phải có cái tình trong đó chớ. Tui chỉ nói: đừng để cảm xúc lấp mất cái đầu. Cứ để mình rung động với căn nhà, được thôi. Nhưng rung động xong rồi phải tỉnh lại, banh cái nhà ra coi cho kỹ — giấy tờ, kết cấu, hướng, thoát nước, hàng xóm, đường sá. Yêu thì yêu, mà cưới thì phải coi cho tường tận.
Nếu là tui — nếu tui dẫn người mua đi coi một căn nhà mà thấy họ đang rung động, đang mê cái không khí, cái view, cái bếp đẹp — tui không dập cái cảm xúc đó, vì nó thật và nó đáng. Nhưng tui sẽ làm một việc: kéo họ tỉnh lại một chút để coi mấy cái mà lúc mê người ta hay quên. Tui hỏi ngược lại mấy câu khô khan — giấy tờ tới đâu rồi, mùa mưa chỗ này có ngập không, nắng chiều hắt vô hướng nào, hàng xóm ra sao. Nếu mấy cái đó ổn mà họ vẫn mê, thì mua là mua cái thật. Còn nếu mấy cái đó có vấn đề mà họ vẫn mê, thì cái mê đó đang che mắt họ, và việc của tui là chỉ cho họ thấy, chớ không phải phụ họa cho họ mua. Cảm xúc dẫn người ta tới cửa, nhưng cái đầu mới là cái quyết có nên bước vô hay không.