Đám đông không sai — đám đông chỉ trễ
Có bận tui làm một cái khảo sát nhỏ, hỏi một vòng người đi mua đất coi họ mua để làm gì. Con số ra khá giật mình, mà ngẫm lại thì cũng đúng thôi: cỡ bảy tám phần mười là mua để bán lại, chỉ chừng hai ba phần là mua để ở thiệt. Tùy vùng có xê xích, nhưng cái tỷ lệ đó nói lên gần hết câu chuyện.
Nói đám đông là nói cái số bảy tám phần đó. Họ không ngu, tui nói trước cho rõ. Trong đám đó, chừng hai phần mười là người có đội nhóm, có nghề, đọc được thị trường, mấy người này vẫn thắng đường dài. Cái đám kẹt là tám phần còn lại — mua theo đuôi. Thấy chỗ nào đông người mua bán là chạy theo, không cần biết vì sao đông, đông thiệt hay đông diễn.
Cái lạ nhất, mà cũng buồn cười nhất, là đám này thường tin lời môi giới hơn tin lời cảnh báo. Ông môi giới rót mật vô tai, vẽ ra cây cầu cái sân bay, nói sắp hết hàng — họ gật. Còn ai đó ngồi phân tích cho nghe cái rủi ro pháp lý, cái bẫy thanh khoản, thì họ thấy phiền, thấy người ta cản đường làm giàu của mình. Nghe cái dễ chịu thì tin, nghe cái khó chịu thì né. Mà tiền thì nó không quan tâm mình thích nghe gì.
Cho nên tui hay nói đám đông không sai, đám đông chỉ trễ. Cái chỗ đông người là chỗ giá đã lên rồi, tin đã ra rồi, người khôn đã vô từ hồi nó còn vắng. Tới lúc đông vui tới mức mình nghe được, thấy được, đủ tin để nhảy vô, thì thường là mình tới trễ một nhịp. Vô lúc đó không phải là sai hẳn, nhưng là mua cái tin lúc nó đã thành giá, chớ không phải mua lúc nó còn rẻ.
Mà cái trễ đó nó nguy ở chỗ: sóng lên thì đám đông vô sau cùng, sóng xuống thì đám đông cũng là người ra sau cùng — tức là người gánh. Người tạo sóng rút trước, người có nghề rút kế, còn đám mua theo đuôi ngồi lại ôm hàng, tới hồi hoảng thì tám phần đó lại cùng muốn bán một lượt. Cái bẫy pháp lý, cái bẫy giá đỉnh, phần lớn rơi trúng đám này.
Tui không có khinh đám đông đâu, tui cũng từng ở trong đó. Chỉ là làm lâu rồi mới hiểu, muốn ra khỏi cái đám tám phần thì không phải nhờ khôn hơn, mà nhờ chịu nghe cái khó nghe, và chịu vô lúc còn vắng, lúc chưa ai vỗ tay. Đứng một mình ở chỗ chưa đông thì lạnh thiệt, mà tiền nó hay nằm ở mấy chỗ lạnh đó.