Thành phố có đèn mà không có người

Có mấy khu tui đi ngang, ban ngày nhìn đẹp như trong phim. Nhà cửa thẳng tắp, đường rộng, cây xanh, tiểu cảnh chăm chút. Mà tối tới chạy ngang lần nữa, thấy lạ: cả dãy nhà mà chỉ lác đác vài cửa sáng đèn. Đẹp thì đẹp thiệt, mà nó vắng cái hơi người.

Tui hay gọi mấy chỗ đó là thành phố render — giống mấy tấm hình dựng trên máy tính để bán hàng, đẹp hoàn hảo mà không có sự sống. Nhà xây xong hết, chủ có hết, mà người ở thì không. Vì phần lớn mấy căn đó mua để đầu tư, để đó chờ lên giá, chớ không phải để ở. Chủ nhà ở đâu đó xa lắc, miếng nhà này với họ chỉ là một con số trong danh mục, không phải một mái nhà.

Chuyện đó thành cái vòng luẩn quẩn. Nhà xây cho đầu tư, giá đẩy lên cao, cao tới mức người muốn ở thiệt nhìn vô thấy ngộp, không với tới. Mà không có người ở thiệt thì không có cái sống thường ngày — không quán xá, không chợ búa, không trường học đông, không dịch vụ. Không có mấy cái đó thì người ở thiệt lại càng không muốn về. Càng không ai về ở, khu càng vắng, càng chỉ còn là chỗ để tiền nằm chờ. Cứ vậy xoay vòng.

Mà cái giá trên trời đó nó đứng được bao lâu, khi bên dưới không có người ở đỡ? Đó mới là câu hỏi. Giá của một khu toàn đầu tư là cái giá người ta hô với nhau, chuyền tay nhau, chớ không phải cái giá có người sống thiệt trả để được ở. Tới hồi thị trường khó, ai cũng muốn ra, mà người mua để ở thì không có — vì giá đã vượt xa cái họ chịu nổi từ lâu — thì cái giá đó rớt không có gì đỡ. Nhà vẫn đẹp y vậy, mà không ai mua, vì hồi giờ có ai mua để ở đâu.

Cho nên tui đi coi một khu, tui khoái đi buổi tối hơn buổi sáng. Ban ngày ai cũng đẹp. Tối tới mới lòi ra cái thiệt: bao nhiêu cửa sáng đèn, có tiếng người không, có cái quán nào còn mở không, hay cả khu tối thui im lìm. Đèn sáng là có người sống. Có người sống thì cái giá mới có gốc. Còn đẹp mà tối thui, thì đó là cái đẹp để chụp hình bán hàng, không phải cái đẹp để ở.