Lớp trên cùng — thứ tài sản nuôi mình cả đời
Nãy tui nói cái lớp nền dưới cùng. Giờ nói cái lớp trên cùng, lớp thứ sáu — cái lớp mà thú thiệt, đó là chỗ tui đang ngắm để đi tới. Tui gọi nó là lớp Di sản.
Lớp Di sản là loại bất động sản giá trị cao mà đẻ ra dòng tiền bền, đều, dài. Không phải mua đi bán lại kiếm cái chênh. Là thứ tài sản sinh lời cho muôn đời, để lại được cho con cháu, tự nó nuôi mình chớ mình không phải nuôi nó.
Điển hình là mấy tòa nhà văn phòng đang có đơn vị vận hành, ngày ngày tháng tháng ra tiền — ở Sài Gòn, Hà Nội, Đà Nẵng, Nha Trang, Hải Phòng, mấy thành phố lớn. Rồi mấy cái mặt bằng ở vị trí đắc địa, góc ngã tư, mấy khách sạn, mấy chỗ được thương hiệu ăn uống có tiếng thuê dài hạn. Loại tài sản mà người ta xếp hàng chờ thuê, chớ không phải mình đi năn nỉ người ta mướn.
Ngoài ra còn mấy loại khác cũng về lớp này: resort, khu du lịch, mấy cái farm trồng cây lâu năm mà chủ vườn chịu khó trau dồi, làm theo lối mới, cho ra hoa lợi cao. Giờ nhà nước còn khuyến khích làm nông nghiệp đa dụng, có thu nhập đều mỗi năm. Cái gốc chung của lớp này là: tài sản tự nó chảy ra tiền, đều đặn, không cần mình bán nó đi mới có tiền.
Tất nhiên nói lời thì phải nói cả cái điều kiện. Trừ khi có biến động lớn — thể chế đổi, chiến tranh, tài chính sụp — chớ trong điều kiện bình thường, mấy tài sản lớp này là thứ kiến tạo sự thịnh vượng lâu dài. Nó không cho mình cái cảm giác giàu nhanh, không có chuyện qua đêm thành tỷ phú. Nó cho cái khác: một dòng tiền ngủ dậy vẫn chảy, năm này qua năm khác, đời này qua đời khác.
Có một căn nhà mặt tiền, dòng tiền mấy trăm triệu một tháng, giá trị cứ tăng bền theo thời gian — đó có phải cái đích cuối cùng của mình không? Tui hay tự hỏi vậy. Đầu tư đất, bắt đầu từ đâu, rồi cuối cùng đi về đâu? Mua mua bán bán hoài, hay giữ chờ thời, hay dựng cho được một cái tài sản tự nó nuôi mình? Mỗi người một câu trả lời. Tui thì chọn cái lớp thứ sáu này làm đích.
Nếu là tui — nếu chọn lại từ đầu, tôi vẫn đi đường này — gom góp, tích lũy, để cuối cùng đổi mấy cái tài sản nhỏ lấy một cái tài sản lớp sáu tự chảy tiền. Nhưng tui không xúi ai nhảy thẳng lên lớp sáu khi chưa qua mấy lớp dưới. Tài sản lớp này mua mắc, giữ cũng cần cái đầu và cái vốn đủ dày, không phải cứ có tiền là với tới. Đi từ lớp nền lên, chậm mà chắc, tới lúc đủ lực thì bước lên lớp sáu mới đứng vững được. Còn nhảy cóc, thì hoặc với không tới, hoặc với tới mà ôm không nổi.