Đam mê đẹp nhất là hồi nó chưa phải trả tiền mặt bằng
Qua bốn mươi, đám đàn ông bắt đầu có một loại hội nghị rất đặc biệt. Không phải họp cổ đông, cũng không phải họp lớp. Là mấy cuộc ngồi cà phê chiều muộn, bụng hơi to, men gan hơi cao, mắt ngó bảng học phí của con mà lòng run run.
Chủ đề thì muôn thuở: hay là nghỉ, ra làm cái gì mình thích. Nghe rất truyền cảm hứng. Buồn cười nhất là hồi trẻ chính mấy ổng là người đi dạy đàn em cái câu làm điều mình đam mê thì cả đời không phải đi làm ngày nào. Tới hồi đem đam mê ra làm nghề mới ngộ ra: đam mê đẹp nhất là hồi nó chưa phải trả tiền mặt bằng.
Tui có ông anh mê cà phê tới mức thuộc từng kiểu rang, từng vùng hạt. Mở quán được tám tháng thì bắt đầu uống thuốc đau bao tử. Vì hóa ra khách không trả tiền cho cái hậu vị. Khách hỏi có bạc xỉu không là đủ tăng huyết áp rồi. Ông khác mê câu cá, mở tiệm đồ câu, ngồi tưởng tượng đời mình sẽ trôi giữa mùi gió biển với tiếng cá quẫy — ba tháng sau thì cãi nhau với khách chuyện sao em quăng hoài không dính. Có ông mê nhậu, mở quán nướng sân vườn, hồi đầu ngày nào cũng đăng là cuối cùng đã được sống với đam mê; hai tháng sau một giờ sáng đứng cọ vỉ nướng, mặt buồn thiu.
Hóa ra sở thích với nghề nghiệp là hai thứ rất khác. Thích uống cà phê không có nghĩa là thích quản lý nhân viên nghỉ ngang. Thích nấu ăn không có nghĩa là thích đi coi giá hành lá lúc năm giờ sáng. Thích nhà cửa đẹp không có nghĩa là thích nghe thợ hứa mai em xong, rồi mai tiếp, rồi mai tiếp nữa.
Đời trung niên nó buồn cười vậy đó. Đi làm thuê hai chục năm, ai cũng tưởng tượng mình sẽ sống chậm lại. Nhưng phần lớn cuối cùng phát hiện ra mình không thiếu tự do — mình thiếu một dòng tiền ổn định. Cho nên mở quán rồi vẫn họp online, làm homestay rồi vẫn coi tin nhắn lúc nửa đêm, xây cái nhà vườn để chữa lành rồi cuối tuần lên cắt cỏ với gọi thợ thông cống. Chữa lành đâu chưa thấy, chỉ thấy thêm việc.
Mà nói thiệt, qua bốn mươi nếu thấy chán việc thì cái đầu tiên nên làm không phải là mở quán. Cái đầu tiên là đi khám sức khỏe, ngủ cho đủ, nghỉ vài bữa. Vì nhiều ông không phải ghét nghề đâu — chỉ là mệt quá thôi. Có những quyết định nghe rất dứt khoát kiểu tui muốn nghỉ hết để sống cho mình, thiệt ra được đưa ra lúc men gan cao, ngủ bốn tiếng, vừa họp xong một cuộc căng thẳng. Cái tâm trạng đó không hợp để đi ký hợp đồng thuê mặt bằng.
Và có một bước quan trọng trước khi tính chuyện lớn: ngó mặt vợ mình lúc mình nói anh muốn nghỉ ngơi một thời gian. Nếu cổ im ba giây rồi hỏi vậy tiền học tháng sau của con ai đóng, thì coi như kế hoạch của mình chưa qua được vòng đầu.
Đàn ông tuổi này hay có một cái ảo giác nguy hiểm: nghĩ rằng mình đang chịu áp lực một mình. Không phải đâu. Vợ con cũng đang sống trong cái hệ tài chính đó. Mình chán việc, nhưng người khác lại đang cần sự ổn định của mình. Nói vậy không phải kêu ai cũng cắn răng làm tới chết. Chỉ là trước khi bỏ phố về vườn, nên chắc một điều: mình đang chạy về phía bình yên thiệt, hay đang chạy trốn một quãng kiệt sức.