Kẻ lừa người bằng lòng tham, cuối cùng bị lừa bằng nỗi sợ của chính mình

Thương trường có một quy luật ngộ lắm. Người đi lừa người khác bằng lòng tham, cuối cùng lại hay bị lừa bằng chính nỗi sợ của mình.

Cái mô hình thì ai cũng nghe rồi: huy động tiền bằng lời hứa lợi nhuận cao ngất, giai đoạn đầu trả lãi đúng hẹn cho người ta tin, tới hồi dòng tiền mới không còn đủ nuôi dòng tiền cũ thì sập. Thế giới chứng kiến chuyện đó bao nhiêu lần rồi, không có gì mới. Chỉ là mỗi lần lại có người mới lãnh.

Cái làm tui nghĩ không phải con số bị mất. Là cái diễn ra sau đó. Người đứng đầu, lúc bị tố cáo, lại đi tin một người khác tự nhận có quan hệ với ai đó rất lớn, có thể lo được. Rồi chính mình thành nạn nhân của một cú lừa khác. Một người từng dựng cả một hệ thống để lấy lòng tin của thiên hạ, cuối cùng lại đặt niềm tin vô một lời hứa không có một mảnh bằng chứng nào.

Nghe thì nghịch lý, mà ngẫm ra rất logic. Khi con người rơi vô đường cùng, thứ họ cần không còn là sự thật nữa. Họ cần một cái hy vọng. Mà hy vọng là thứ dễ bị lợi dụng nhất trên đời.

Đó cũng là lý do mấy vụ lừa lớn thường không bắt đầu bằng sự tinh vi. Nó bắt đầu bằng một lời hứa đúng ngay cái thứ người nghe đang muốn nghe. Lợi nhuận cao. Không rủi ro. Quan hệ lớn. Thông tin nội bộ. Chạy quy hoạch. Chạy pháp lý. Chạy dự án. Càng lúc tuyệt vọng, người ta càng dễ tin mấy điều mà bình thường có cho tiền cũng không tin.

Cho nên tui nghĩ người đầu tư giỏi không phải chỉ giỏi nhìn tài sản. Họ còn phải giỏi nhìn cảm xúc của chính mình. Vì rất nhiều quyết định sai không phải do thiếu kiến thức. Nó ra từ hai trạng thái nguy nhất khi cầm tiền: lúc quá tham, và lúc quá sợ. Lúc quá tham thì cái gì nghe cũng thấy có lý; lúc quá sợ thì cái gì nghe cũng thấy là lối thoát.