Giá trị của một miếng đất, và cái giá thị trường chịu trả cho nó

Có một chuyện đi mua bán đủ nhiều rồi mới thấm: giá trị thiệt của một miếng đất, và cái giá thị trường chịu trả cho nó, chưa bao giờ là một. Khoảng cách giữa hai thứ đó là niềm tin.

Ngoài kia có rất nhiều miếng đất tốt mà không ai biết. Đất đẹp, vị trí có lý, tương lai có chuyện để kể — mà giá vẫn thấp. Thấp không phải vì nó dở. Thấp vì chưa ai để mắt tới. Tới hồi thị trường bắt đầu chú ý, cũng miếng đất đó, không thêm được một mét vuông nào, mà giá đổi hẳn. Cái đổi không nằm ở miếng đất. Cái đổi nằm trong đầu người ta.

Cho nên tui hay nói với mấy đứa em: đừng lẫn lộn hai câu hỏi. Miếng này tốt không, và miếng này có ai chịu trả giá không — là hai câu khác nhau. Miếng tốt mà chưa ai biết thì mình mua rẻ được, nhưng phải chờ, có khi chờ lâu. Miếng ai cũng biết thì khỏi chờ, nhưng cái giá đã gói sẵn niềm tin của thiên hạ trong đó rồi, mình trả tiền cho cả cái phần niềm tin đó.

Người làm nghề ăn tiền chính ở cái khoảng cách này. Mua lúc giá trị có sẵn mà niềm tin chưa tới, rồi ngồi chờ niềm tin tới. Nghe thì gọn, làm mới thấy khó — vì lúc mua, mình phải tin vô cái mà chưa ai tin, mà không có gì bảo đảm là rồi thiên hạ sẽ tin theo. Nhiều miếng đất tốt thiệt, mà cả chục năm sau vẫn chưa ai ngó tới. Chờ được hay không, cái đó tùy túi tiền và tùy cái gan của mỗi người.

Mà chuyện này đâu chỉ đúng với đất. Con người cũng vậy. Có nhiều người giỏi hơn hẳn người đang được nhắc tên, mà rốt cuộc cơ hội vẫn tới tay người kia. Không phải bất công — chỉ là cái đầu con người nó chạy vậy: người ta chọn cái người ta nhớ tới trước tiên. Giỏi là một chuyện, được tin là chuyện khác. Đất hay người, muốn cái giá đi lên thì phải có người biết, người tin đã.