Học cách mua một mảnh đất thì dễ, học cách sống cùng nó mới lâu

Mười mấy năm làm đất, thứ tui học được nhiều nhất không phải là cách mua một mảnh đất. Là cách sống cùng với mảnh đất đó.

Nhiều người yêu thiên nhiên lắm. Thích một khu vườn xanh, thích một con suối, thích sáng có tiếng chim, chiều có gió, tối nhìn thấy trời đầy sao. Nhưng yêu thiên nhiên với hiểu thiên nhiên là hai chuyện hoàn toàn khác nhau.

Tui gặp nhiều người lần đầu về vùng quê. Bước xuống xe là nói ở đây thích thiệt. Mà chỉ vài tiếng sau đã bắt đầu than — than muỗi, than mưa, than đất bám vô giày, than côn trùng, than trời tối quá. Không phải họ không yêu thiên nhiên đâu. Chỉ là họ lớn lên trong một môi trường khác, chỗ mà mọi thứ đã được thiết kế sẵn cho con người dễ sống. Còn ngoài này, thiên nhiên nó đâu có vận hành theo ý mình.

Làm đất cũng vậy. Nhiều người nhìn một mảnh đất là nghĩ ngay tới giá sẽ tăng bao nhiêu. Tui thì hay nhìn coi mảnh đất đó đang sống ra sao. Vì đất đâu phải một món hàng. Đất là một cái hệ sinh thái. Trong đó có dòng nước, có hướng gió, có cây cối, có côn trùng, có người dân, có tập quán sinh hoạt, có lịch sử, và có cả đống quy luật đã tồn tại từ trước khi mình xuất hiện. Coi đất chỉ như một tài sản để mua rồi bán thì rất dễ bỏ qua đúng mấy thứ quan trọng nhất.

Tui luôn nghĩ người làm đất trước hết phải học cách tôn trọng đất. Đừng cố bắt thiên nhiên phục vụ mình, kiếm cách sống hài hòa với nó thì hơn. Một khu vườn đẹp không phải vì trồng thiệt nhiều cây, mà vì hiểu cây nào nên trồng ở đâu. Một căn nhà đẹp không phải vì xây thiệt lớn, mà vì biết nắng đi hướng nào, gió về từ đâu, mùa mưa tới thì nước chảy ra sao.

Nhiều người hỏi tui sao cứ thích đất vườn, thích vùng quê, thích mấy nơi còn nhiều cây. Có lẽ vì ở đó mình nhìn thấy mấy cái quy luật rất thật. Mưa thì đất ướt. Nắng thì cây lớn. Mình chăm thì cây khỏe. Mình bỏ mặc thì cỏ mọc. Thiên nhiên không thiên vị ai hết — nó chỉ phản chiếu đúng cái cách mình đối xử với nó.

Làm đất cũng giống làm người vậy. Không thể ngày một ngày hai. Không thể nóng vội. Không thể chỉ nghĩ tới chuyện lấy đi mà không nghĩ tới chuyện bồi đắp.

Có lẽ vì vậy mà tui chưa bao giờ coi mình chỉ là người bán đất. Cái tui muốn làm là giúp người ta hiểu giá trị của mảnh đất, trước khi nghĩ tới cái giá của mảnh đất. Vì khi hiểu thiệt cái nơi mình đang đứng rồi, người ta sẽ không còn hỏi mảnh đất này tăng giá được không. Họ sẽ hỏi một câu khác: mình có thể tạo ra giá trị gì trên mảnh đất này.